ŠTA JE PREGLED GINEKOLOGA?

Ginekolog je ljekar specijalista za bolesti reproduktivnih organa  žene, trudnoću i porodiljstvo. Preporučuje se da ginekološki pregled  obavljate jednom goidišnje (ili češće ukoliko je potrebno). Pregled  ginekologa počinje anamnezom, odnosno razgovorom sa pacijentkinjom i  pregledom plonih organa žene.

PREGLED UKLJUČUJE:

  • Anamnezu- razgovor sa pacijentkinjom o razlozima dolaska na pregled
  • Uvid u prethodnu medicinsku dokumentaciju (ako postoji).
  • Pregled spoljašnjih i unutrašnjih ženskih polnih (genitalnih) organa.
  • Savjet i preporuku za dalje liječenje (ukoliko postoji potreba) i predlog o eventualnoj dodatnoj dijagnostici (ultrazvučno snimanje, MRI …).

Ginekološki fizikalni pregled

  • Ginekološki sto je poseban sto na kojem je moguće pregledati  spoljašnje i unutrašnje polne organe žene. Iako je ginekološki pregled  većini žena neprijatno iskustvo preporučuje se da probate da se  opustite.
  • Ginekolog prvo gleda spoljašnje polne organe, njihov  izgled i da li na njima ima nekih promjena (npr.crvenilo). Zatim uzima  spekulum – metalni sterilan instrument u obliku pačijeg kljuna koji može  da se otvara i pažljivo ga uvodi u vaginu. Ovaj postupak nije bolan,  ali može biti neprijatan.
  • Nakon toga lagano otvara spekulum čime  širi zidove vagine i posmatra sluznicu. Ovim postupkom i grlić materice  postaje vidljiv. Sve ovo traje veoma kratko. Ljekar izvlači spekulum iz  vagine i radi bimanuelni ginekološki pregled.
  • Ukoliko je potrebno, ljekar će uzeti i briseve, uraditi Papa test i kolposkpiju.

Bimanuelni ginekološki pregled (pregled unutrašnjih genitalnih organa „sa obije ruke“)

  • Ovim pregledom se dobijaju informacije o položaju, veličini i obliku materice i adneksa (jajnika sa jajovodima).
  • Ginekolog kažiprstom i srednjim prstom ulazi u vaginu, dok drugom rukom  istovremeno sa spoljašnje strane pritiska donji dio trbušnog zida. Na  taj način opipava matericu i adnekse i provjerava da li je neki od ovih  postupaka bolan za pacijentkinju. I ovaj dio pregleda traje kratko.

PRIPREMA

  • Zakažite ginekološki pregled između perioda menstrualnog krvarenja.
  • Najmanje 24 sati prije pregleda nemojte koristiti vaginalnu terapiju (vaginalete i vaginalne kreme).
  • Suzdržavajte se od seksualnih odnosa 24 do 48 sati prije pregleda.
  • Kako Vam ispunjena bešika ne bi stvarala osećaj nelagodnosti preporučuje se da mokrite neposredno prije samog pregleda.

ŠTA JE GINEKOLOŠKI ULTRAZVUK?

Ginekološki ultrazvuk je neinvazivna dijagnostička metoda kojom se  prikazuju strukture i organi u maloj karlici. Na ovaj način se mogu  definisati položaj, veličina i građa materice (i grlića materice),  jajnika i jajovoda. Pregled je potpuno bezbolan i traje oko 30 minuta.

INDIKACIJE/ZAŠTO SE RADI?

  • U sklopu redovne ginekološke kontrole.
  • U cilju otkrivanja uzroka bola u maloj karlici, abnormalnog vaginalnog krvarenja.
  • U sklopu ispitivanja veličine i izgleda materice i zida materice,  zapaljenskih bolesti organa male karlice, izgleda, građe i veličine  jajnika.
  • U sklopu ispitivanja steriliteta, utvrđivanja trudnoće i pozicije ploda u materici, utvrđivanja položaja spirale.

PRIPREMA

Za transabdominalni ultrazvuk:

  • 4 do 5 sati prije pregleda nemojte jesti.
  • Sat i po vremena prije pregleda popijte 3-4 čaše vode (u roku od pola sata) ili čaja bez šećera i nakon toga nemojte mokriti.
  • Ponesite sa sobom svu prethodnu medicinsku dokumentaciju.

Za transvaginalni ultrazvuk:

  • nemojte piti tečnost četiri sata prije pregleda. Za obavljanje povog pregleda nije potrebno da bešika bude puna.

ŠTA JE EKSPERTNI ULTRAZVUK?

Ekspertni ultrazvučni pregled omogućava detaljan pregled svih organa  i struktura ploda tokom drugog trimestra (između 22. i 24. nedelje)  trudnoće. Uz ultrazvučni pregled rade se i sva doplerska mjerenja.  .

INDIKACIJE/ZAŠTO SE RADI?

Ovaj pregled je jedan od najvažnijih ultrazvučnih pregleda u trudnoći i radi se rutinski kod svih trudnica.

PRIPREMA

  • 2 sata prije pregleda nemojte jesti (poslednji obrok prije pregleda treba da bude lagan).
  • Ukoliko se radi transvaginalni ultrazvuk, nemojte piti tečnost četiri sata pre pregleda. Nije potrebno da bešika bude puna kao za  transabdominalni ultrazvuk. Ukoliko je potrebno uraditi ultrazvučni  pregled transabdominalnim i transvaginalnim pristupom prvo se radi  transabdominalni pristup.
  • Ponesite sa sobom svu prethodnu medicinsku dokumentaciju

ŠTA JE 4D ULTRAZVUK?

U pitnju je dijagnostička metoda, koja se sprovodi uz pomoć 4D tehnologije koja prikazuje snimak bebe u realnom vremenu. Mnogi akušeri će reći da je uvijek pravo vrijeme za 4D ultrazvuk, ali izdvaja se dva važna termina: 12. nedelja trudnoće (kontrola Daunovog sindroma), kao i između 20. i 22. nedelje trudnoće (kontrola anatomije ploda, razvoj lica, mozga, glave i rada srca). U 12. nedelji vidjećete i pol deteta.

INDIKACIJE/ZAŠTO SE RADI?

Informacije koje se prikupe tokom snimanja značajne su za procjenu razvoja bebe i gotovo jednoznačno i pouzdano ukazuje na defekt kod djeteta, ukoliko takav postoji.

PRIPREMA

  • 2 sata prije pregleda nemojte jesti (poslednji obrok prije pregleda treba da bude lagan).
  • Ukoliko se radi transvaginalni ultrazvuk, nemojte piti tečnost četiri sata pre pregleda. Nije potrebno da bešika bude puna kao za  transabdominalni ultrazvuk. Ukoliko je potrebno uraditi ultrazvučni  pregled transabdominalnim i transvaginalnim pristupom prvo se radi  transabdominalni pristup.
  • Ponesite sa sobom svu prethodnu medicinsku dokumentaciju.

ŠTA JE KARDIOTOKOGRAFIJA (CTG)?

Kardiotokografija (CTG ili non-stres test) je dijagnostička metoda  pomoću koje se prate kontrakcije materice i srčana radnja ploda.  Najčešće se koristi u trećem trimestru trudnoće i preporučuje se da se  nakon navršene 36. nedelje trudnoće CTG radi jednom nedeljno ili češće  (ukoliko postoji potreba)..

INDIKACIJE/ZAŠTO SE RADI?

  • CTG se koristi u procjeni stanja ploda prije rođenja. Cilj testa je da  pruži informacije o snabdijevanju ploda kiseonikom na osnovu praćenja  srčanog rada (broja otkucaja srca) i pokreta ploda.
  • Na osnovu CTG-a  može se indikovati (predložiti) dalje ispitivanje (ukoliko je  potrebno), češće i detaljnije praćenje trudnoće ili izvođenje porođaja  prije termina. Srčana radnja ploda je brža dok je aktivan i u odmakloj  trudnoći.

Ljekar Vam može preporučiti CTG ukoliko:

  • u sklopu rutinskog praćenja trudnoće.
  • je riječ o višeplodnoj trudnoći praćenoj određenim komplikacijama ili ukoliko ste u prethodnoj trudnoći imali komplikacije.
  • imate neko pridruženo oboljenje (šećernu bolest, neku bolest srca ili povišeni krvni pritisak).
  • je riječ o posleterminskoj trudnoći (trudnoća koja nije završena porođajem u isplaniranom terminu).
  • je registrovan problem u rastu ploda, imate nedovoljno plodove vode  (amnionske tečnosti – oligohidramnion) ili je plod aktivan manje nego  što je očekivano.
  • postoji sumnja na Rh (rezus) senzibilizaciju –  ozbiljno stanje koje se može javiti tokom druge, treće ili neke sledeće  trudnoće, kada je majka Rh faktor negativna, a plod Rh faktor  pozitivan.

ŠTA JE KOLPOSKOPIJA?

Kolposkopija je dijagnostička metoda  kojom  se  vrši pregled  grlića materice i dijela vagine, sa  ciljem  određivanja abnormalnog skvamoznog epitela i preciziranje mjesta sa kojih se može uzeti tkivo za biopsiju. Koristi  se aparat kolposkop sa jakim izvorom svjetlosti i uveličanjem 20-50 puta..

INDIKACIJE/ZAŠTO SE RADI?

Osnovni  značaj  kolposkopije  je u ranoj  dijagnostici karcinoma grlića materice. Kolposkop uveličava grlić materice. To ljekaru omogućava da bolje vidi položaj abnormalnih ćelija i veličinu abnormalnih polja. Veličina i položaj abnormalnih ćelija pomažu u određivanju ozbiljnosti abnormalnosti i određivanju koji je tretman potreban, i da li je potreban. Kada se prati i rano tretira, prekancerogeni djelovi obično ne postaju cervikalni kancer.

PRIPREMA

Ne treba da koristite kreme i imate seksualne odnose 24h prije kolposkopije.

ŠTA JE PAPA TEST?

Papanikolau je  jednostavna i bezbolna  metoda ispitivanja ćelija u materijalu uzetom sa prednje i zadnje usne i kanala grlća materice. Od uzetog materijala  se pravi citološki razmaz koji se fiksira na mikroskopskoj

pločici  i boji po Papanikolau  metodi. Posle bojenja se vrši mikroskopska analiza morfoloških osobina  ćelija u toku koje  se mogu otkriti znaci zapaljenja grlića, uzroci infekcije, atipične-maligne ćelije i druge patohistološke promjene.

INDIKACIJE/ZAŠTO SE RADI?

Osnovni  značaj  PAPA testa  je u dijagnostici zapaljenja grlića, uzroci infekcije, atipične-maligne ćelije i druge patohistološke promjene.

PRIPREMA

Da bi uzeti uzorak brisa bio adekvatan i kvalitetan ( što je preduslov za dobijanje validnih laboratorijskih rezultata) veoma je važno da se pravilno pripremite za uzorkovanje, u kućnim uslovima.

  • Dvije večeri prije uzrokovanja ne treba koristiti vaginalne tablete (bilo koju vrstu vaginaleta pa i biljnih);
  • Ukoliko ste bili na konkretnoj terapiji pa dolazite na kontrolni pregled, od završetka primjene propisane terapije mora da prođe  72h;
  • Veče prije uzorkovanja ne vršiti unutrašnje ispiranje vagine;
  • Bez seksualnih odnosa dan prije uzorkovanja ( tj u poslednjih 24h);
  • Uzimanje uzorka najbolje od 10 dana od početka ciklusa ( menstruacije);
  • Jutro pred dolazak oprati genitalnu regiju blagim sapunom i toplom vodom, i obući čist veš.

ŠTA JE BIOPSIJA GRLIĆA MATERICE?

Biopsija grlića materice (cerviksa) predstavlja proceduru kojom se  uklanja mali dio tkiva grlića materice i šalje na patohistološku analizu  u cilju postavljanja konačne dijagnoze promjene na grliću.

INDIKACIJE/ZAŠTO SE RADI?

  • U cilju utvrđivanja (postavljanja dijagnoze) raka grlića materice ili tzv. premalignih promjena (promjene koje prethode nastanku malignog tumora).
  • U cilju postavljanja dijagnoze benignih promjena (npr. polip).
  • U cilju otkrivanja i postavljanja konačne dijagnoze nejasnih promjena na grliću materice.

PRIPREMA

  • Obavijestite ljekara ukoliko ste trudni ili sumnjate na trudnoću.
  • Obavijestite ljekara o svim ljekovima koje uzimate u redovnoj terapiji. Obavestite ljekara ukoliko imate alergiju na ljekove i hranu.
  • Konsultujte se sa ljekarom oko privremenog prestanka uzimanja ljekova koji sprečavaju zgrušavanje krvi (Aspirin, Plavix, Clopidix, Farin, Sincum,  Sintrom, Pradaxa, Xarelto, Eliquis, Fraxiparin).
  • Obavijestite ljekara ukoliko se liječite ili ste se liječili od neke polno prenosive infekcije (Chlamydia, Mycoplasma, Ureaplasma, HPV).
  • Najmanje 24 sata prije biopsije nemojte imati seksualne odnose i nemojte koristiti tampone ili vaginalnu terapiju (vaginalete i vaginalne kreme) .
  • Biopsiju zakažite van perioda menstrualnog krvarenja.

ŠTA JE LOOP EKSCIZIJA?

Radiotalasnom LOOP ekscizijom se promjena uklanja u potpunosti. Intervenciju izvodim isključivo u lokalnoj ansteziji. Intervenciju koju izvodi dr Jeremić specijalnom tehnikom ne traje duže od 3 minuta. Pri tome žena niša ne osjeća i nema krvarenja. Specijalnom kombinacijom radiotalasne LOOP ekscizije i naknadnom dubokom radiotalasnom vaporizacijom uklanja se promjena u potpunosti, bez nepotrebno prekomjernog oštećenja cervikalnog kanala. To je jako bitno, jer kod mladih žena koje nisu rađale neće biti kasnijih problema i deformacije cervikalnog kanala koje mogu dovesti do suženja, kao što je slučaj kod drugih metoda (klasična konizacija, laser, termokauter) i naravno ne dolazi do skraćenja grlića kao kod klasične konizacije. To su dvije ključne prednosti za normalnu trudnoću i bezbolne menstruacije, jer cervikalni kanal nije sužen i krv pri menstruaciji normalno otiče bez zastoja koji bi izazvali bolove. Metoda je apsolutno bezbjedna i nakon intervencije žena odmah nastavlja sa normalnim aktivnostima. Grlić u potpunosti zaraste za 5 nedelja, tako da se i ne primjećuje da je bilo šta rađeno na grliću, a promjena je u potpunosti uklonjena. Već nakon 6 nedelja pacijentkinja može da ostane u drugom stanju. Oporavka gotovo i nema, jer ne postoje otežavajući simptomi.

INDIKACIJE/ZAŠTO SE RADI?

LOOP ekscizija je metoda koja se  koristi u liječenju promjena ćelija grlića materice. Ovo uključuje:

  • Minimalne promjene ćelija grlića materice ili tzv. skvamozna  intraepitelna neoplazija niskog stepena (LSIL) koja može predstavljati  prekancerozno stanje (promjena ćelija grlića materice koja prethodi  nastanku zloćudnog tumora).
  • Značajne promjene ćelija grlića materice koje je potrebno ukloniti.

PRIPREMA

Nije potrebna posebna priprema prije intervencije.

Detaljnije o intervenciji pogledajte na linku.

ŠTA JE EKSPLORATIVNA KIRETAŽA?

Eksplorativna kiretaža je invazivna dijagnostička procedura kojom se  uklanja površinski sloj sluzokože materice i grlića materice u  dijagnostičke (otkrivanje i utvrđivanje bolesti) ili terapijske svrhe  (liječenje) i šalje na patohistološku (PH) analizu. Procedura traje između  15 i 30 minuta.

INDIKACIJE/ZAŠTO SE RADI?

  • Ova intervencija se radi u dijagnostičke (otkrivanje bolesti) i terapijske svrhe (liječenje).
  • U dijagnostičke svrhe radi se kod: obilnih i/ili učestalih krvarenja,  krvarenja nakon menopauze, kod sumnje na maligni tumor materice  (patološki nalaz PAPA testa ili kolposkopije), ultrazvukom postavljene  sumnje na patološke promjene u materici.
  • U terapijske svrhe obavlja  se u slučaju: zaustavljanja krvarenja, evakuacije sadržaja iz materične  šupljine (plod, posteljica…), uklanjanja polipa ili mioma materice.

PRIPREMA

Za obavljanje ove intervencije neophodno je prethodno uraditi  kolposkopiju, Papa-Nikolau test (rezultat ne smije biti stariji od 6  mjeseci), bris grlića materice i isptivanje vaginalnog sekreta (rezultat  ne smije biti stariji od mjesec dana).

ŠTA SU KONDILOMI?

Kondilomi su bradavičasti izraštaji na koži anogenitalne regije izazvane humanim papiloma virusima. Polne bradavice najčešće se javljaju u predjelu polnih organa i anusa. Mogu biti u obliku ravnih teško uočljivih papula ili pečurkastog ili karfiolastog oblika sa užom ili širom bazom boje normalne kože do tamno braon. Pacijenti ih često miješaju sa mladežima, bradavicama ili keratozama.

Kao uzročnici nastanka kondiloma su dokazani HPV – humani papiloma virusi 6, 11, 16, 18, 31, 32, 33, 35.Infekcija ovim virusom se prenosi u neposrednom kontaktu, polnim putem.

Vrijeme od kontakta do pojave kondiloma je 2 – 6 mjeseci.Obzirom na virusno porijeklo postoji mogućnost samostalnog širenja po tijelu sa jednog mjesta na drugo (autoinokulacija) i prenošenja virusa drugim osobama polnim kontaktom.

INDIKACIJE/ZAŠTO SE RADI?

HPV može da se prenese sa bilo kog dela inficirane kože, ali upotreba kondoma značajno smanjuje rizik. Ako primijetite kondilome kod sebe ili seksualnog partnera izbjegavajte seksualne odnose dok se kondilomi ne izliječe. Kod žena je izuzetno bitno da idu na redove ginekološke preglede, Papa test i kolposkopiju na kojima je moguće otkriti promjene na vagini ili grliću materice koje su uzrokovane virusom, jer određeni tipovi HPV izazivaju rak grlića materice.

PRIPREMA

Nije potrebna posebna priprema prije za intervenciju.

ŠTA JE SPIRALA ?

Spirala je mali, plastični umetak koji se postavlja u unutrašnjost materične šupljine. Ginekologu je potrebno svega pet minuta za postavljanje spirale, a zaštita je dugotrajna. Efikasnost je 99 odsto i smatra se idealnom metodom kontrole rađanja za žene koje ne žele da svakodnevno razmišljaju o zaštiti.

Postoje različite vrste spirala: sa metalima – bakar, zlato, srebro i spirala koja sadrži hormon progesteron.

INDIKACIJE/ZAŠTO SE STAVLJA SPIRALA?

  •  Pruža dugotrajnu zaštitu
  • Ne utiče na seksualni odnos
  • Plodnost se vraća čim se izvadi
  • Hormonska spirala dovodi do smanjenja krvarenja, ponekad čak i prestanka krvarenja, pa je pogodna za žene sa obilnijim menstruacijama

PRIPREMA

Prije nego što se žena odluči za postavljanje spirale potrebno je da obavi detaljan ginekološki pregled. Bitno je da su nalazi briseva – PAPA test, vaginalni i cervikalni bris uredni, odnosno da ne postoji neka vrsta infekcije.

ŠTA JE UKLANJANJE SPIRALE?

Spirala ili Intrauterini uložak (intrauterine device-IUD) je  kontraceptivno sredstvo koje se sastoji od komadića plastike koji je  oblika slova T (prilagođen unutrašnjosti materice). Postoje dvije vrste  spirala koje se mogu koristiti kao metod kontracepcije. To su hormonske i  bakarne spirale. Obije vrste spirala predstavljaju pouzdani način zaštite  od neželjene trudnoće. Ekstrakcija ili vađenje IUD-a je brza i sigurna  procedura koja se može obaviti tokom cijelog menstrualnog ciklusa (i u  toku trajanja menstrualnog krvarenja). Postupak traje nekoliko  minuta i moguće ga je izvesti u ambulantnim uslovima.

INDIKACIJE/ZAŠTO SE RADI?

Vađenje spirale ili intrauterinog uloška potrebno je učiniti:

  • kada istekne rok trajanja kontraceptivnog sredstva.
  • godinu dana nakon menopauze.
  • ukoliko planirate trudnoću.
  • kada iz bilo kog drugog razloga više ne želite da koristite spiralu.

PRIPREMA

Ukoliko ste imali seksualni odnos neposredno prije vađenja spirale u  periodu kada možete biti u ovulaciji postoji rizik od začetka trudnoće.  Ukoliko planirate da pređete na hormonsku kontracepciju potrebno je da  se konsultujete sa svojim ginekologom oko datuma kada je najbolje  ukloniti spiralu.

Druga posebna priprema nije potrebna za ovaj postupak.

Konsultacije obavlja dr Željko Lazović subspecijalista inferiliteta i steriliteta.

ŠTA JE ULTRAZVUK DOJKI?

Ultrazvučni pregled dojki i pazušnih regija je neinvazivna  dijagnostička procedura koja uz pomoć ultrazvučnih talasa daje podatke o  građi (strukturi) dojke i struktura u pazušnoj jami.

INDIKACIJE/ZAŠTO SE RADI?

  • U cilju razlikovanja benignih od malignih-zloćudnih tumora, solidnih od cističnih promjena…
  • U cilju ranog otkrivanja (skrininga) malignog tumora dojke (uz palpatorni pregled dojki, mamografiju i magnetnu rezonancu).
  • Ultrazvuk dojke se koristi kao prva dijagnostička procedura u ranom otkrivanju (skriningu) raka dojke ukoliko:
  • imate manje od 40 godina (preporučuje se da svaka žena nakon 25-e godine života jednom godišnje radi ovaj pregled).
  • se ne preporučuje izvođenje mamografije ili se smatra da je štetno da se izlažete mamografiji (trudnice).

PRIPREMA

Preporučuje se da se pregled obavi u periodu od 7. do 10. dana  menstrualnog cilusa (7. do 10. dana od prvog dana menstrualnog  krvarenja).